Erindi Guðs og brauð lífsins

Ég tel að kristniboð hefur verið misskilið lengi vel. Í þessari ræðu út frá texta þar sem Jesú segist vera brauð lífsins, reyni ég að útskýra hvernig heims kristni hefur endurskilgreint „mission“ sem erindi Guðs eða „missio dei“, Guð er gerandinn og fólk eru þátttakendur í verki Guðs.

Guðspjall: Jóh 6.30-35

Þeir spurðu hann þá: „Hvaða tákn getur þú sýnt okkur svo að við trúum? Hvað afrekar þú? Feður okkar átu manna í eyðimörkinni eins og ritað er: Brauð af himni gaf hann þeim að eta.“

Jesús sagði við þá: „Sannlega, sannlega segi ég yður: Móse gaf yður ekki brauðið af himni heldur gefur faðir minn yður hið sanna brauð af himni. Brauð Guðs er sá sem stígur niður af himni og gefur heiminum líf.“

Þá sögðu þeir við hann: „Drottinn, gef okkur ætíð þetta brauð.“

Jesús sagði þeim: „Ég er brauð lífsins. Þann mun ekki hungra sem til mín kemur og þann aldrei þyrsta sem á mig trúir.

Mér líkar það eiginlega betur að prédika með myndum en með orðum. Mér hlotnaðist sá heiður að prédika daglega í sex mánuði í Glerárkirkju síðast liðinn vetur með fjórum stórum trúarlegum málverkum. Í vetur málaði ég líka mynd sem ég nefndi brauð og vín, brauðhleifur og vínglas í raunsæis stíl, en myndin vísaði í eitthvað meira og þó ekki. Hún fékk táknræna merkingu fyrir mér. 

Í guðspjalli dagsins og orðum Jesú er þessi hugsun að Guð og heimur mætast í brauðinu: „Brauð Guðs er sá sem stígur niður af himni og gefur heiminum líf“.  Þegar Jesús var beðinn að gefa þeim sem á hlýddu þetta brauð sagði hann berum orðum: „Ég er brauð lífsins“. Svo nálægur er Guð að hann er í brauðinu sem við neytum, svo nærri að hann samlagast okkur eins og brauðið sem við borðum. Jesús er okkur þannig brauð lífsins. Verk Guðs föður er það að hann hefur gefið heiminum lífsins brauð vegna þess að hann vill að við LIFUM með höfuðstöfum. Í Jóhannesar guðspjalli, sem guðspjall dagsins er tekið úr, er talað um að lifa í fullri gnægð. 

Við tökum við brauði lífsins í tilbeiðslu, bæn og íhugun, það er verkan Guðs sem er þegin með því móti, með undrun og þakklæti. Tilbeiðsla kristins fólks snýst um Jesú. Drottinn okkar er erindi Guðs við okkur. Kristniboð er að taka þátt í því verki Guðs sem Guð er að vinna á meðal okkar. Með Kristi hefur hann gefið okkur LÍFIÐ. Við skulum íhuga það um stund.

1.

Síðustu ár hef ég velt mikið fyrir mér erindi Guðs við fólk. Mér er það alveg ljóst að erindi Guðs er ekki uppfinning manna enda væri það þá ekki erindi Guðs heldur hugmyndir okkar um Guð. Það datt engum í hug að semja fagnaðarerindið heldur á það uppruna sinn hjá Guði sjálfum. Svo einstakt er það að það kom ekki upp í huga nokkurs manns. Þetta hljómar vafalaust sem sjálfgefið, eitthvað sem engin ástæða sé til að hafa orð á að Guð á frumkvæði á fagnaðarerindinu. Þetta er nú samt sú hugsun sem hefur gjörbreytt hugmyndum kristninnar um kristniboð í seinni tíð eða „mission“ eins og það er nefnt á erlendum tungum. 

Kærleiki Guðs og mildi birtist í því að Guð vill tengjast fólki eins og okkur, reyndar öllum, án undantekninga. Ef við hugleiðum aðeins sköpun Guðs eða náttúruna, sem við nefnum oftar svo, þá blasir við okkur örlæti. Vín er ekki holt í miklum mæli og talið að eyði heilasellum sem ég má nú ekki við. En ekki einu sinni ég næ að nýta þær allar að fullu. Heilinn er eitt slíkt undur. Eigum við að líta út í himingeiminn sem annað dæmi? T.d. undrunin sem væntanlegur sólmyrkvi hefur vakið. Óravíddir himingeimsins eru slíkar að við getum ekki ímyndað okkur að þær snúist bara um okkur og Guð. Það er alveg ljóst að við erum hluti af sköpunarverki Guðs sem er ofar okkar skilningi og gert af slíku örlæti og visku að það er engin leið að ná hugtökum utan um það stórkostlega listaverk.

Manni sundlar við þá hugsun að Guð skaparinn skuli vilja tengjast lítilli mannveru eins og mér og um leið að vera þannig að geta tengst hverri einustu manneskju í veröldinni. Það er einskær náð, örlæti og mildi Guðs að þakka að við náum að hugsa það að allir séu í einhverju sambandi við Guð. Erindi Guðs er að Guð faðir eða móðir eða foreldri vill vera í tengslum við og sambandi við fólk, í innilegu og traustu sambandi, Guð bregst ekki. (Ég get ekki hugsað Guð sem kynveru eins og manneskju). Samband við Guð er trúnaðartraust, öryggi, náð, mildi, umhyggja, ást. 

Jesús Kristur, Guðs sonur, er það brauð lífsins sem tengir okkur við föður okkar á himnum. 

2.

Ég segi það stundum að samband okkar við Guð okkar er það innilegasta sem við reynum í lífinu. Fyrir augliti Guðs verðum við einstök, leyndustu hugsanir okkar sem enginn þekkir nema við eru Guði ljós og okkar ómeðvitaða tilvera er eins og opin bók fyrir Guði sem við skynjum óljóst. Auðvitað þarf áræði að opna sig þannig fyrir Guði. Í frásögunum af Jesú gerðist einmitt það eins og í frásögunum um Nikódemus og samversku konuna við brunninn. „Vindurinn blæs þar sem hann vill“. „Ætli hann sé ekki Messías“. 

Guð skaparinn sem eru okkur leyndardómur birtist okkur sem persóna í Jesú. Öðru vísi þekkjum við varla Guð persónulega nema sem yfirfærslu frá mannlegum samskiptum og svo þessi undarlega mannlega árátta að tala við sjálfan sig, þá á ég ekki við með „ipod“ sem er farið að tíðkast á götum úti, heldur í bæn, sem er mjög innileg iðja. Tilfinningar snúast um tengsl. Í tengslum okkar við Guð Jesú Krists finnst mér allt litróf tilfinninganna birtast, undrun og gleði, angur og angist, þakklæti með nýjum söng, svo þær helstu séu nefndar. Þess vegna leyfi ég mér að líkja bæninni við dans. Guð býður okkur upp í dans og þegar fram líða stundir uppgötvar maður að Guð leiðir dansinn. Það byggist upp trúnaðartraust og öryggi í návist Guðs. Kærleikurinn rekur út óttann. 

Samfélagið við Guð er ræktað í bæn og íhugun. Það eru tvær hliðar á sambandi okkar við Guð. Annars vegar er það að hvíla í Guði eins og í kyrrðarbæn t.d. og hins vegar að tjá sig við Guð á allan hátt, reiði, hatur, beiskju, gremju, gleði, hlátur, hamingju, sælu, þakklæti o.s.frv. Guð vill leiða okkur inn í þetta kærleiks samfélag við sig en þá kemur trúnaðurinn fyrst, þessi hugsun að Guð bregst ekki, örlæti og mildi hans eru gjöf sem við megum njóta. Guð er frjáls og í því frelsi fáum við að lifa með Guði. 

Það er ekki við sem höfum tök á Guði heldur er það Guð Jesú Krists sem kemur og mætir okkur í okkar daglega og hversdagslega lífi til að lifa í okkur og með okkur. Það er okkar daglega fæða sem við biðjum um í Faðir vorinu, gef oss í dag vort daglega brauð eða brauð til framtíðar eins og líka má þýða bænina. Það brauð lífsins er forsendan fyrir að elska eins og Guð af örlæti og mildi og þannig öðlast bata. 

3.

Þessi reynsla og sannfæring hefur afleiðingar. Það er ekki hægt að þegja yfir þessu fagnaðarerindi. Ekki frekar en að maður geti þagað yfir að hafa eignast barn. Sú frétt flýgur um allt og allir vilja taka þátt í að bera út fréttina vegna þess að hún er gleðileg. 

Möguleiki á persónulega sambandi við Guð Jesú Krists er svo gleðileg að maður má til með að deila henni með öðrum. Það er vitnisburður um frelsi og fögnuð trúarinnar. Líkingamálið um lifandi vatn finnst mér lýsa þessu vel. Það flæðir. Eða um ljósgeislann sem þýtur um loftið. Heilagur andi hjálpar okkur að vera ljós og láta kærleika Guðs flæða í gegnum okkur. 

En þessi frétt er eins og að eignast barn. Það er meira en frétt. Það er LÍF kviknað sem þarf að sinna. Kristniboð er að boða fólki þessa sannfæringu okkar kristinna mann en það gerist ekki án þess að við séum vitnisburður um frelsi og fögnuð trúarinnar. Kjörorð SÍK „trú, von og kærleikur“ og þjóðkirkjunnar „biðjandi, boðandi, þjónandi kirkja“ sem mótuð var í stefnumótun hennar, sýna okkur að með því að fylgja Jesú erum við bæði í orði og verki að sinna þessu erindi Guðs. Við þurfum að sjá þetta í heild, verkefnið er ekki að fylgja eftir einhverju sem við höfum fundið upp heldur að taka þátt í verki Guðs. Mér finnst að íslensku kennslan fyrir flóttafólk og fólk sem er að fóta sig í íslensku samfélagi sé dæmi um það. Það er kraftmikið samband milli tilbeiðslu / bæna, boðunar og þjónustu. Við vorum að skoða sérefni Lúkasar og þar er frásagan af Emmausförunum. Þeir þekktu ekki Jesú upprisinn, þó að þeir gengu með honum eina tíu kílómetra, það var ekki fyrr en þeir voru sestir til borðs með Kristi í gistihúsi og Jesús braut brauðið, þá þekktu þeir hann. Undrun þeirra var mikið, annar stóð upp, hinn slengdi út höndunum í undrun. Jesú hvarf þeim sjónum en þeir höfðu erindi að flytja lærisveinunum, gleðifrétt, að Jesús væri upprisinn og lifandi. Í anda sínum er hann með í þjónustu okkar, við erum í Kristi, fylgjum fordæmi hans, lifum í trúar traust á Guð í daglegu lífi. Þannig fer hljóð og mynd saman. Það er vitnisburður um Krist eins og hann var og er í heiminum í dag.

4.

Kirkjan og söfnuðurinn og félagið er ekki Guðs ríki, heldur stillans til þess gefin að byggja upp Guðs ríkis. Við þurfum að biðja Guð að gefa okkur sjón að sjá Guð að verki meðal fólks almennt. Þannig getum við orðið lifandi vitnisburður um annars konar samfélag þar sem mildi og fyrirgefning fær að vera mótandi afl vegna þess að mitt á meðal okkar er Kristur í anda sínum. 

Ný-yrðið „inngildandi“ hefur orðið mér uppljómun. Við eigum að hugsa stórt um Guð eins og ég nefndi áðan. Okkur er alveg óhætt að sjá allt fólk sem bræður og systur, þau eru sköpun Guðs, í trúar trausti til Guðs er okkur óhætt að trúa því. Trúin snýst um tengsl við Guð og menn og náttúru. Við sem fylgjum Jesú höfum ólíkar lífsskoðanir. Þær eru tilraunir okkar til að skilja þennan leyndardóm sem lífið er, þar getur okkur greint á og það er allt í lagi. En hugsið það út frá Guði hvað hann hefur haft mikið yndi af að skapa fjölbreytileikann. Hann er dásamlegur og Guð fann upp á honum sem skapari heimsins. Við þurfum að opna augu okkar fyrir þeim tækifærum sem Guð gefur okkur af örlæti sínu í fjölbreytileika lífsins. 

Sálmurinn sem við æfðum í gær er þýðing mín á sálmi Frostenson og Lönning. Hann byggir á setningu úr bókinni Didache, sem var fyrsta skírnar og ferminga fræðslu kver kristninnar. Þar er lýst þessari stórkostlegu hugsjón að Guð safnar saman fólki úr öllum áttum til sín eins og korni af ökrum og vínberjum af ekrum til að sameina okkur í kærleika.  Það er lýsing á inngildandi afstöðu til annarra og þannig var Jesús með mjög alvarlegum afleiðingum fyrir hann og kirkjuna hans. Hann var krossfestur og kirkja hans er ögrandi staðreynd um allan heim sem er köllun hennar.

Dýrð sé Guði

Guð, eins og korn á ökrum
um allt við hungursnauð
er skorið upp og safnað
og sameinað í brauð,
eins lát þú kristna kirkju
í Kristi verða eitt
sem fjölskylda þín, faðir,
við friðar borðið breitt.

Þá vínberjum er víða
á vínekrum um heim
að hausti safnað saman
og svo gert vín úr þeim,
eins lát þitt fólk úr fjarska
loks flykkjast víða að
og bergja af bikar lífsins
við borðið sameinað.

Þýðing Guðm. G.