Mikið er ánægjulegt að vera með ykkur í dag hér á Hvammi. Sr. Sólveig Halla prestur ykkar hér á Húsavík bað mig fyrir kveðju og nefndi það við mig að ég gæti kynnt mig á persónulegum nótum þar sem ég mun þjóna hér í sumar og næsta vetur. Svo það ætla ég mér að gera.
Síðan fór Jesús með þau út í nánd við Betaníu, hóf upp hendur sínar og blessaði þau. En það varð, meðan hann var að blessa þau, að hann skildist frá þeim og var upp numinn til himins. En þau féllu fram og tilbáðu hann og sneru aftur til Jerúsalem með miklum fögnuði. Og þau voru stöðugt í helgidóminum og lofuðu Guð. Lúk 24.
Þetta er merkilegur texti sem lesinn er á uppstigningadag þegar Jesú hverfur frá lærisveinum sínum. Í fyrsta lagi er þetta gleðileg kveðjustund vegna þess að hún kemur með eitthvað nýtt. En jafnframt má ætla að Jesús hafi lyft höndum og flutt blessunarorðin sem hver messa endar á:
Drottinn blessi þig og varðveiti, Drottinn láti sína ásjónu lýsa yfir þig og sé þér náðugur, Drottinn upplyfti sínu augliti yfir þig og gefi þér frið. Amen.
Hugvekjan er ekki svona snubbót þó hér komi amen. Ég ætla smá stund í viðbót að hugleiða með ykkur þessi orð, blessi þig.
Ég hef haldið mikið upp á þessi orð og vanið mig á að blessa svona, blessi þig. Ástæðan er sú að til þess að kvelja ekki söfnuði mína fór ég í söngnám og naut þess að læra hjá Guðmundi Jónssyni, sem þið munið eflaust eftir af eldri kynslóðinni með sína djúpu og fallegu rödd. Hann heilsaði með þessum orðum: Blessi þig. Reyndar byrjaði hver tími með því að taka í nefið. Það opnaði svo vel upp í hausinn þar sem tóninn lifir, sagði hann.
Hann sagði mér frá því að einhverju sinni var hann í heimsókn hjá Sigurði Pálssyni vígslubiskupi fyrir sunnan á Selfossi og talaði um að tóbakið væri sitt fagnaðarerindi en eitthvað fór það fyrir brjóstið á biskupnum. En hvað um það. Neftóbakið tók ég á meðan ég var í söngnámi hjá nafna mínum. Mér tókst að hætta enda betra fyrir meðhjálparana því annars væri altarið alltaf útatað í tóbaki eins og var tíðin á 19. öldinni.
Í bænabók Karls Sigurbjörnssonar sem ég held mikið upp á er að finna forna keltneska bæn. Hún er svona:
Blessi mér, ó, Guð
þá jörð sem ég geng á.
Blessi mér, ó, Guð
þann veg sem ég feta.
Blessi mér, ó, Guð
það fólk sem ég mæti.
Í dag, í kvöld og á morgun. Amen.
Ég tel að við Íslendingar finnum okkur vel í keltneskri kristni vegna þess að hún sé okkur í blóð borin þ.e.a.s. hún er arfleifð okkar. Það á ekki síst við tenginguna sem þessi bæn hefur að geyma, góðvildina, samstöðuna með fólki og að við erum hluti af náttúrunni. Í bæn tengjumst við Guði og Guð tengist okkur. Það er fagnaðarerindið. Svo það má færa rök fyrir því að tóbak nafna míns sé fagnaðarerindi því að það tengir kallana saman í það minnsta sem láta tópakspunginn ganga á milli sín.
Ég samdi einu sinni bænasálm út frá þessari keltnesku bæn. Í honum reyni ég að tjá þessar djúpu tilfinningar sem samband við Guð hrærist í, undrun og þakklæti. Fyrsta erindið er svona:
Blessa mér, góði Guð, þá jörð
sem geng ég um í sköpun þinni,
gjafirnar þigg með þakkargjörð
þér þjóna ég með glöðu sinni.
Það sem mér finnst svo heillandi við kelteska kristni er sterk tenging og virðing fyrir náttúrunni eða sköpunartrúin. Síðustu árin hef ég verið í hálfu starfi sem prestur og lagt stund á myndlist á móti. Síðast liðið sumar fórum við Gerða systir upp í Mývatnssveit að mála. Þetta er sameiginlegt áhugamál okkar.
Þarna við vatnið og oftast þegar ég er út í náttúrunni að teikna og mála tengist maður, ég vil segja á yfirnnáttúrlegan hátt náttúrunni, að horfa og sjá það sem blasir við augum. Krassið og litanotkun er tilraun til að tjá þetta undur sem náttúran er, láta heillast, undrast, lifa þessa stund, tengjast lífinu. Það þarf svo sem ekki að vera málari til þess. Stundum er talað um “lífskúnstner”, listina að lifa. Finna jörðina undir fótum sér, undrast allt í kringum sig. Þá vaknar líka þakklætið og þessar tvær tilfinningar, undrun og þakklæti fylla mann gleði svo maður vill láta gott af sér leiða. Það er eitthvað guðlegt við þessa lífsafstöðu.
Annað erindið er svona:
Blessa mér, Guð, þann vonar veg
sem vísar þú mér, gæfusporin.
Í morgunsól mig signi ég
og sofna í bæn á höndum borinn.
Að eiga Guð að er að treysta því að æðri máttur leiði mann áfram. Þegar við nálgumst kviku lífsins og sjáum hlutina eins og þeir eru og líf okkar og erfiðleika er auðvelt að missa móðinn. Óttin og angistin er líka trúarlegar tilfinningar. Í bæninni ræktum við sambandið við Guð. Og það sem er fagnaðarerindið sem Nýja testamentið boðar er að Guð tengist okkur. Það er annað atriðið í keltesku kristninni sem er athyglisvert eða grundvallaratriði kristinnar trúar að Guð er með, birtir sig, leiðir áfram veginn, gengur með okkur á veginum og jafnvel ber okkur, tekur okkur í faðm sinn, þegar við erum við það að örmagnast.
Guð vísar okkur veginn áfram. Dæmi sem foreldrar þekkja er ástin og umhyggjan fyrir börnum sínum að engin ógæfa hendi þau heldur að þau verði hamingjusöm. Kannski kunnum við ekki að koma orðum að bæn okkar en bæn er meira en orð. Í orðalausu ákalli okkar er Guð að biðja með okkur, eins og Jesús gerði, þegar hann bað fyrir öllum mönnum. Í bæn ræktum við tengslin við Guð að morgni, miðjan dag og kvöldi. Þetta er ekki eitthvað orðagjálfur heldur lifandi samband við Guð.
Þriðja erindið:
Blessa mér, Guð, hvern dýrðar dag,
með dögun lífsins mér í hjarta
mæti ég fólki, hugsa um hag
og heill þeirra og framtíð bjarta.
Í bæninni erum við að rækta tengsl okkar við samferðafólk okkar og okkar nánustu. Svo sambandið við Guð streymi áfram til þeirra sem eru með okkur á veginum. Með bæn að morgni ertu að opna þig og undirbúa þig að verða farvegur fyrir kærleika Guðs. Guð fer ekki fram á endurgreiðslu heldur er gefandi enda er Guð gjafari allra góðra hluta. Mér finnst svo gott að sitja með morgunmatinn minn baðaður í morgunsól þannig snýr borðstofuglugginn heima. Af hverju ekki að hugsa sem svo með takti náttúrunnar að hver dögun er tækifæri að láta gott af sér leiða fyrir samferðafólk sitt? Því hefur verið haldið fram að það sé meira gæfa og hamingja í því að hugsa um hag og heill annarra og láta gott af sér leiða en að sanka að sér hlutum og snúast um sjálfan sig. Með því að tengjast öðrum með þeim hætti verðum við líka næmari hvert fyrir öðru.
Síðasta erindið:
Blessa mér, Guð á himnum, heim
að hamingja og gæfa dafni
veraldar allrar, okkur geym
í öruggri hendi’ í Jesú nafni. Amen.
Í keltneskri kristni er að að finna helga staði. Þar er talað um að himin og jörð mætist. Þar sem guðsþjónustur og messur eru haldnar helgast staðurinn, við vígum kirkjur í þeim tilgangi að búa til bænastaði. Ég geymi með mér reynslu frá því ég var í námi í London. Þar eru tvær merkilegar kirkjur, Westminister Abbay og Westminister Cathidral, sú fyrri er aðalkirkja anglikana en hin kaþólskra. Þegar komið er inn í Westminister Abbay truflast maður af túrisma svo það verður að smala þeim út þegar tíðargjörðin hefst. En þegar ég kom inn í Westminister Cathidral fann maður strax að þar var bænastaður enda fólk að koma þangað til að gera bæn sína.
Það þarf ekki kirkju til þess. Ég á mér bænstól heima sem er minn helgi staður þar sem himininn opnast. Ég skil þessa kveðjustund Jesú þannig að Guð sýndi okkur þá eins og áður að himininn er okkur opinn. Frá Guði streymir blessun sem allir mega opna sig fyrir. Það þarf enga töfra eða tækni til að geta það heldur er þér himininn opin, eins og morgunsólin sem skín á þig, Guð gengur með þér vegna þess að hann er skapari þinn sem gefur þér hverja stund og allt sem þú þiggur úr hendi hans. Bænin er að opna sig fyrir því undri og þakka.
Þetta er lífsglöð trú sem tengist Guði, fólki og náttúrunni á lifandi hátt. Guð geymir okkur í öruggri hendi í Jesú nafni. Amen.
Guðmundur Guðmundsson 