Niðurlag á erindi sem ég flutti í Glerárkirkju fyrir nokkrum árum um frelsi kristins manns sem mér finnst eiga erindi við kirkjunnar fólk í dag. Þetta er erindi kirkjunnar við samtímann að mínu viti að túlka frelsi á ferskan og kröftugan hátt.
Fimmta grunnmyndin hefur Lúther rósina í grunninn. Ég nefni hana fimm víddir frelsisins skv. Lúther sem ég tel vera einn helsta og besta túlkanda Páls postula. Ég fylgi hér framsetningu B. Muhlham: Being Shaped by Freedom.
(Krossinn) Frelsi kristins manns er að fylgja Meistaranum Jesú Kristi, Drottni vorum. Það eru ekki aðeins merkingarlaus orð heldur það sem skiptir mestu í lífi trúaðs manns. Að hann sé Drottinn þýðir að ég lýt engum né neinu öðru. Frelsið felst í því. Það er ekki óstjórn, síður en svo, heldur bundið við persónu Jesú Krists eins og hún hefur opinberast okkur. Frelsi kristins manns er algjörlega bundið við Krist. Þess vegna er fyrirmynd eða módel frelsisins að fylgja Meistaranum Kristi, að líkja eftir lífi hans og starfi (l. imitation Dei). Það er ekki uppskrift að sælu og velgengni í heiminum en vegferð til sannleika og lífs.
(Fagnaðarerindi og lögmál, Trúa – að vera, Kærleikur – að gera) Kristinn maður er endurfæddur til að lifa í tveimur heimum eða veruleikum, hinn opinberi (þar sem verðskuldun ríkir) og náðarinnar (þar sem allt er af gjöf), fyrir kraft Guðs í skírninni, dauða og upprisu Jesú Krists. Þannig er frelsið leiðin til að lifa í jafnvægi milli náðar og kröfu.
Í tilbeiðslu Jesú Krists heldur trúin saman því sem myndi í lífinu annars verða ósamræmanlegar andstæður. Þær liggja í tilvist okkar sem mannverur og birtist meðal annars í þeirri staðreynd að við völdum þeim sársauka eða jafnvel þjáningu sem við elskum. Biblían kallar þetta synd. Með opinberun Jesú Krist lifum við lífi hans og deyjum dauða hans fyrir trú. Það er í hjarta okkar eigum við allt með honum, erum börn Guðs og systkin hans, drottnum með honum yfir öllu og erum engum undirgefin. Það er hið andlega frelsi en raunverulegt ef Kristur er upprisinn. Fyrir heilagan anda eignumst við kjarkinn að trúa og treysta því. Trúin er að vera Guðs. Þannig skrifaði Lúther í bókinni Um frelsi kristins manns. Hins vegar þegar við komum að því að gera og framkvæma, elska, er kristinn maður þjónn allra og alls, tilbúinn að binda sig öðrum með kærleika og öðru með umhyggju, þó að það kosti erfiðleika, þjáningu, jafnvel dauða. Þannig verður maður að greina á milli þessa sem maður er í hjarta sínu og þess sem maður gerir náunga sínum vel eða illa. En iðrunin verður manni þá lífsgangan og það að leita leiða Guðs.
Inn á við, þegar maður er með sjálfum sér, ég á við með sjálfum sér í hjarta sínu tekst maður á við girndina í brjósti sér, vitandi að Kristur dó fyrir girndir mínar og vondar hugsanir eins og ytri grófari syndir. Þannig geng ég krossferilinn og krossfesti allt illt í huga mér, vegna þess að Jesús elskar mig.
Út á við gagnvart náunga mínum, öllum mönnum, nákomnum, sem fjarskyldum, og ókunnugum og óvinum, þá gildir kærleikurinn, sem mælikvarði alls. Ekki hvaða kærleikur sem er heldur kærleikurinn sem Jesús hefur birt mér með lífi sínu og starfi. Þess vegna geng ég með honum til þjónustu í því sem mér er falið í lífinu og er köllun mín.
Þá er aðeins eitt svið eftir sem snýr að heiminum og hinu opinbera sviði lífsins. Það er markmið allrar stjórnunar að skapa frið þannig að lífið og kærleikurinn fái dafnað í heiminum. Þar er mér gefin þessi leiðbeining í opinberuninni en þegar að ákvörðunum kemur verð ég að nota það sem mér er gefið af Guði að finna skynsamlegustu lausnina og gæfulegustu fyrir samfélagið. Þar get ég ekki ætlast til að hlustað sé á mig vegna þess að ég hafa Guð með mér. Þá gildir hið opinbera frelsi sem er best tryggt í dag að mínu viti með mannréttinda-yfirlýsingum. En kærleikurinn eins og hann hefur verið opinberaður mér hlýt ég að nota sem mælikvarða í umræðu um betra samfélag og réttlátara. Þar á sanngirni og réttlæti að ráða ferðinni.
Niðurlag
Fangamark Lúthers vísar þessa sömu leið um frelsið. Það á kristinn maður í hjarta sínu með Kristi. Út frá því vex kærleikurinn og hreinleikinn vex fram eins og lilju rósin í góðum verkum gegn því sem illt er, inn í eilífðina og dýrð Guðs.
Þannig er kristinn maður frjáls til að þjóna til góðs eins og Guð gefur honum náð til. En allt þetta á hann aðeins í trúnni, í tilbeiðslu og bæn vex hann í náðinni og kærleikanum, en það er þá líka það eina sem við höfum fram að færa kristið fólk, verk Guðs (l. Missio Dei), Jesú Krist, Drottinn vorn. Drottinn Jesús Kristur er okkur sem trúum á hann allt í öllu. Amen.
Guðmundur Guðmundsson 